Atatürk’ün Öğretmenlere Yönelik Söylev ve Demeçlerinin Etnopedagojik Açıdan İncelenmesi

Özet

Bu çalışmanın amacı, Mustafa Kemal Atatürk’ün öğretmenlere ve öğretmen adaylarına yönelik söylev ve demeçlerinde yer alan görüşleri etnopedagojik bir bakış açısıyla incelemektir. Araştırma, etnopedagojinin temel varsayımlarını oluşturan kültürel aktarım, millî değerlerin korunması ve öğretmenin toplumsal rolü gibi unsurların Atatürk’ün eğitim anlayışındaki yansımalarını ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışma, temel nitel araştırma deseninde tasarlanmış olup veriler doküman incelemesi yoluyla toplanmıştır. Veri kaynağını Atatürk Araştırma Merkezi tarafından yayımlanan Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri adlı eser oluşturmaktadır. 1906–1938 yılları arasında yapılan söylev ve demeçler arasından doğrudan öğretmenlere veya öğretmen adaylarına hitap eden 13 demeç belirlenmiş ve içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Analiz sonucunda Atatürk’ün söylev ve demeçlerinde toplam 47 etnopedagojik içerikli ifadeye ulaşıldığı ve bu ifadelerin dört tema altında toplandığı belirlenmiştir. Bulgular, Atatürk’ün eğitim anlayışında millî kültür, tarih, ahlaki değerler ve toplumsal sorumluluk vurgusunun ön planda olduğunu; öğretmenleri ise bu değerlerin yeni kuşaklara aktarılmasında merkezi bir aktör olarak konumlandırdığını göstermektedir. Ayrıca “millî eğitim” vurgusunun etnopedagojinin temel ilkeleriyle güçlü bir örtüşme içinde olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, etnopedagoji kavramı Atatürk’ün yaşadığı dönemde henüz bilimsel bir disiplin olarak tanımlanmamış olsa da Atatürk’ün eğitimle ilgili görüşlerinin etnopedagojik düşüncenin kuramsal temellerini büyük ölçüde yansıttığı söylenebilir. Çalışma, öğretmen eğitimi ve eğitim politikaları açısından etnopedagojik yaklaşımın önemine dikkat çekmektedir. Ayrıca, Atatürk’ün eğitim anlayışını etnopedagojik bir çerçevede yeniden yorumlayarak Türkiye bağlamında etnopedagoji literatürünün genişletilmesine katkı sunmayı amaçlamaktadır.