“Baltadan Lapa” Masalına İlişkin Geriye Dönük Hatırlama ve Anlamlandırma Deneyimleri
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20936958Anahtar Kelimeler:
Baltadan Lapa, Masal, Geriye Dönük Hatırlama, Anlamlandırma DeneyimleriÖzet
Bu çalışmada, çocukluk döneminde “Baltadan Lapa” adlı Rus halk masalını dinleyerek büyümüş kişilerin, bu masalın ana fikrini ve öğütlerini nasıl hatırladıkları incelenmektedir. Çalışma, temel nitel araştırma deseni ile gerçekleştirilmiştir. Bu araştırma, çocukken “Baltadan Lapa” adlı masalı dinlemiş bireylerin geriye dönük hatırlama ve anlamlandırma deneyimlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temelini, orijinal metni Rusça olan ve araştırmacı tarafından Türkçeye çevrilen “Baltadan Lapa” adlı masal oluşturmuştur. Verileri elde etmek için açık ve kapalı uçlu soruların yer aldığı bir anket geliştirilmiştir. Verilerin çözümlenmesi ise içerik analizi ile yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu on beş kişiden oluşmaktadır. Katılımcılar, amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. 18 ila 24 yaş aralığında olup “Baltadan Lapa” adlı masalını çocukluktan bilmek seçim faktörleriydi. Araştırma kapsamında öncelikle, katılımcıların seçilen masalı hangi yaşta öğrendikleri ve bu masalı onlara kimin anlattığı gibi konular ele alındı. Ardından, katılımcıların masaldaki kahramanları nasıl gördükleri, öğütleri hatırlayıp hatırlamadıkları, masal hakkındaki görüşlerinin değişip değişmediği ve masalın güncel pedagojik gücünü nasıl değerlendirdikleri gibi konulara odaklanılmıştır. Elde edilen verilere göre, katılımcıların masalı çarpıcı sahneler, kahramanların kişilikleri ve yaşam dersleri olarak hatırladıkları tespit edilmiştir. Asker karakteri zeki olarak değerlendirilirken yaşlı kadın karakteri çoğunlukla cimri olarak tanımlanmıştır. Ancak ilginç bir şekilde, bazı katılımcılar masalı bir yetişkinin bakış açısıyla değerlendirerek yaşlı kadın karakterinin davranışlarını farklı anlamlandırmıştır. Araştırma sonuçları, halk masallarının kültürel değerlerin ve davranış normlarının kuşaklar arası aktarımında etnopedagojik bir işlev taşıdığını göstermektedir.
Referanslar
Ali, M. A. (2025). Afganistan Hazaralarının halk şarkılarına yansıyan etnopedagojisi. Uluslararası Etnopedagoji Dergisi, 5(1), 1–26. https://doi.org/10.5281/zenodo.15753820
Aliyeva Çınar, M. (2023). Etnopedagojinin temelleri. İ. Çınar (Ed.), Uluslararası bakışla etnopedagojiye giriş içinde (ss. 1-35). Pegem Akademi Yayıncılık.
Bingöl, M. (2022). Masalların çocuk eğitimindeki önemi. Orta Doğu ve Orta Asya-Kafkaslar Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, 2(2), 1-5. https://izlik.org/JA34TB29HX
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri (15. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
Çınar, İ. (2018). Mankurtlaştırma ve etnopedagoji kavramlarına Aytmatov gibi bakmak. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 6(13), 80–99.
Çınar, İ. (2023). Etnopedagoji. Atabek yurdu. Pegem Akademi.
Ercan, L. (2025). Masalların eğitimde kullanımının önemi. International Social Sciences Studies Journal, 11 (1), 88-91. https://doi.org/10.5281/zenodo.147 42018
Ergen Akman, S. (2025). Etnopedagoji ve dijital masallar: “Masal Masal Türkiye” örneğinin eğitim politikaları açısından incelenmesi. Uluslararası Etnopedagoji Dergisi, 5(1), 27–44. https://doi.org/10.5281/zenodo.15755147
Gül, Y. E. (2020). Etnopedagoji. Nobel Akademik Yayıncılık.
Johnson, B. & Christensen, L. (2014). Eğitim araştırmaları: nicel, nitel ve karma yaklaşımlar. S.B. Demir, (Çev. Ed.) Eğiten Kitap Yayınları.
Karatay, H. (2007). Dil edinimi ve değer öğretimi sürecinde masalın önemi ve işlevi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(3), 463-475. https://izlik.org/JA54TB97UY
Killen, M., & Dahl, A. (2021). Moral reasoning enables developmental and societal change. Perspectives on Psychological Science, 16(6), 1209-1225. https://doi.org/10.1177/1745691620964076
Koçak, R. (2025). Teoriden pratiğe: Etnopedagoji disiplini içerisinde masallar nasıl tahlil edilmelidir? Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 13(44), 100-118. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1670400
Nezdemkovskaya, G. V. (2009). Stanovlenie etnopedagogiki v Rossii. Vestnik Tomskogo Gosudarstvennogo Universiteta, (326), 186-193.
Özden, M. & Saban, A. (2017). Nitel araştırmalarda paradigma ve teorik temeller. A. Saban ve A. Ersoy (Ed.), Eğitimde nitel araştırma desenleri içinde (ss.1-29). Anı Yayıncılık.
Rubaylo, M. V. (Ed.). (2014). Khrestomatiya dlya nachal'noy shkoly. 1-4 klassy, Adelant.
Şahin, M. (2011). Masalların çocuk gelişimine etkilerinin öğretmen görüşleri açısından incelenmesi. Millî Folklor, 23(89), 208-219. https://www.millifolklordergisi.com/PdfViewer.aspx?Sayi=89&Sayfa=205
Türkben, T. (2018). Ana dili eğitimi ve öğretimi sürecinde masalların çocuk gelişimine katkılarına ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Turkish Studies, 13(19), 1821-1841. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.14130
Wirdze, L. (2024). Africentric perception of intelligent behaviours and the use of folklore to facilitate moral and interpersonal skills in children. American Journal of Psychology, 6(3), 37-54. https://doi.org/10.47672/ajp.2227
Wiysahnyuy, L. F., & Valentine, N. B. (2023). Folktales as indigenous pedagogic tools for educating school children: A mixed methods study among the Nso of Cameroon. Frontiers in psychology, 14, 1049691, 1-8. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1049691
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. baskı). Seçkin Yayıncılık.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Veronika Kozmina
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
